Năng lượng Mặt Trời

Saturday, May 14, 2005

Bếp năng lượng mặt trời


22:50:23, 13/05/2005

Anh Dương Tấn Bích với chiếc bếp năng lượng mặt trời.

Dự án bếp năng lượng mặt trời (NLMT) từ năm 2000 đến nay ở miền Trung chỉ mới có 850 hộ dùng loại bếp này nấu nướng thay cho các nguyên liệu truyền thống như than, củi, rơm rạ. Trong lúc đó, nhóm thực hiện dự án này của Trung Quốc được chính phủ ủng hộ cả chiến lược quảng bá và tài chính nên sau 5 năm đã có tới 65 nghìn hộ sử dụng và đã được thương mại hóa. Dân Trung Quốc thích loại bếp NLMT được bày bán trên thị trường với vị trí ngang hàng như các loại bếp gas hiện đại nhất. Bếp chẳng tốn một đồng mua nhiên liệu.


Bị rớt lại trong cuộc đua, nhưng những người đang thực hiện dự án này ở Việt Nam không nản. Sáng ngày 11/5, trước căn nhà ở đầu đường Nguyễn Tri Phương (Đà Nẵng), nơi vỉa hè ngập nắng, hai nhân vật chính của dự án - Johannes Van Beek và Dương Tấn Bích đang cẩn thận ôm hàng ra bày biện trên vỉa hè. Những chiếc bếp sử dụng NLMT hình parabol cực lớn bằng i-nox sáng lóa đứng "hút nắng".

Johannes (phải) đang biểu diễn nấu nước bằng năng lượng mặt trời.

Ông Johannes đặt một ấm nước sôi pha trà, một bình cà phê cũng đang bốc khói trên bếp, và chúng tôi nhìn ngắm cả hai thứ đó với ý nghĩ mình đang uống một ly cà phê có ánh mặt trời. Bên cạnh hai người còn có một cụ bà dáng dấp tao nhã. Bà được giới thiệu tên là Đậu, nhà giáo nghỉ hưu, đã trên 70 tuổi. Cũng vì mê chuyện nhóm lửa mặt trời đem chia cho nông dân, bà Đậu để con cháu ở Hà Nội, bỏ tiền túi lặn lội vào Đà Nẵng giúp việc không công cho dự án như tập huấn cho nông dân sử dụng bếp, giới thiệu với khách tò mò qua đường những tính năng ưu việt của bếp NLMT.

Nhiều người thấy bếp NLMT lại nhầm tưởng chảo parabol truyền hình nên ghé vào xem, và các pha biểu diễn của Johannes như đặt tờ giấy vào tâm chảo parabol nóng 400 độ C cho bốc cháy, nấu nước nóng liền bằng ánh mặt trời... đã chinh phục họ. Đây là loại bếp thứ hai vừa ra đời trong năm 2004, do anh Bích nghiên cứu sản xuất với sự giúp đỡ của Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng, và đã có 50 cái xuất xưởng, đưa đến cho nông dân dùng thử.

Trước đó, loại bếp hình hộp đã đem đến cho nông dân nghèo các vùng Điện Bàn, Núi Thành, Thăng Bình (Quảng Nam), các hộ gia đình dân tộc Cơ tu ở Hòa Phú (Đà Nẵng), Ninh Hải (Ninh Thuận) dùng hoàn toàn miễn phí. Loại bếp hình hộp có thể dùng để nấu tất cả các món ăn trong gia đình. Bà Trương Thị Tránh là người đầu tiên ở Bình Dương, Thăng Bình xung phong nhận một bếp NLMT về dùng, và bà không chỉ nấu bữa ăn mà còn nấu luôn cả nước bán mì Quảng và rất hể hả với kết quả mỗi tháng tiết kiệm được 200 nghìn đồng tiền mua than củi. Theo sau bà, hàng trăm hộ khác đã xin tham gia tập huấn cách sử dụng và bảo quản rồi nhận bếp miễn phí. Chuyện nông dân miền Trung bắt đầu sử dụng NLMT nấu nướng chỉ có thế.

Nông dân xã Tam Tiến, Núi Thành (Đà Nẵng) dùng bếp năng lượng mặt trời.

Nhưng thực tế câu chuyện ấy rất dài và chưa biết sẽ có hồi kết như thế nào! Hai nhân vật chính của Tổ chức Solar Serve (Phục vụ NLMT) là Johannes và Dương Tấn Bích tình cờ gặp và làm quen trên mạng Internet vì cùng sở thích say mê những ý tưởng sử dụng NLMT trong đời sống. Rồi họ tìm nhau ngoài đời để cùng gầy dựng tổ chức hoạt động mang tính nhân đạo này. Ở những nước khí hậu nóng, mô hình bếp NLMT được thiết kế rất đơn giản, có khi chỉ bằng một thùng các-tông và một tấm phản chiếu là đã có thể sử dụng được, nhưng ở Việt Nam thì khác. Đó là do các thiết bị dùng NLMT đều phụ thuộc nhiều vào vị trí địa lý của từng nơi, độ nóng của ánh nắng, độ ẩm. Vậy là Bích bắt đầu dấn thân vào con đường mà trước đó anh chưa bao giờ nghĩ đến: sản xuất bếp NLMT cho người Việt Nam dùng, phù hợp với điều kiện độ ánh sáng của từng vùng. Và anh đã nghiên cứu thành công loại bếp vừa kể.

Nhân vật quan trọng được nhắc nhiều đến trong câu chuyện này là “ông Hà Lan” Johannes Van Beek, bạn Bích đã bỏ xứ sở hoa tu-lip qua Việt Nam để tham gia làm bếp NLMT phát không cho nông dân Việt Nam dùng. “Ông Hà Lan” sống độc thân ở Việt Nam đã 15 năm, và khi tôi hỏi ông bao giờ về nước, thì ông nói bằng tiếng Việt: "Tôi ở lại đây đến lúc chết". Người Hà Lan yêu Việt Nam này đã nhờ những người bạn giàu có của mình tài trợ dự án bếp NLMT cho nông dân, rồi suốt ngày vào mạng tìm thông tin về các ứng dụng từ nguồn NLMT và bàn bạc nghiên cứu cùng Bích để làm ra những chiếc bếp mới tốt hơn. Hai "nhà ứng dụng NLMT” này chẳng nghĩ gì đến chuyện đăng ký bản quyền, sở hữu trí tuệ khi những chiếc bếp của họ phát cho nông dân đã chứng tỏ tính năng ưu việt tuyệt vời.

Anh Bích tâm sự: “Chẳng dễ gì đưa được chiếc bếp đến tay nông dân. Chúng tôi luôn vấp phải sự thờ ơ của chính quyền các xã khi muốn đưa dự án đến với nông dân của địa phương nào đó. Vì vậy, vừa rồi có ông Chủ tịch huyện Ninh Hải (Ninh Thuận) mời ban quản lý dự án về tập huấn, cả đoàn khăn gói tiền túi lên đường ngay, và kết quả đã chinh phục được cả chính quyền lẫn nông dân chịu nhận bếp dùng miễn phí”. Anh Bích mô tả chỉ chuyện lấy củi đun nấu mà rừng Ninh Hải cạn kiệt, người dân đang chịu hạn hán khủng khiếp vì phá rừng. Vì vậy họ đã hiểu ra vấn đề và đón nhận những cái bếp sử dụng NLMT rất hồ hởi.

Tôi nhắc anh chuyện bản quyền bếp NLMT, anh Bích cười: “Tôi chỉ mong họ copy mô hình cái bếp của tôi thật nhiều để ngày càng đông người sử dụng NLMT, thì cảnh phá rừng và ô nhiễm môi trường sẽ ít lại. Vừa rồi có một người ở Quảng Trị gửi thư xin tìm hiểu về cấu tạo của bếp NLMT, tôi gửi ngay toàn bộ sơ đồ thiết kế. Chưa bao giờ chúng tôi nghĩ đến khía cạnh thương mại, mà chỉ suy nghĩ đến vấn đề môi trường, đến nỗi khổ trong đời sống của người nông dân. Kế hoạch của Tổ chức Solar Serve từ nay đến năm 2010 sẽ đưa khoảng 10 nghìn bếp NLMT đến tay nông dân”.

Kh.Ly

0 Comments:

Post a Comment

<< Home